توجه
  • There was a problem rendering your image gallery. Please make sure that the folder you are using in the Simple Image Gallery Pro plugin tags exists and contains valid image files. The plugin could not locate the folder: media/k2/galleries/931217
گفتگویی تفصیلی به مناسبت روز پدر با پدر نجوم آماتوری؛

نجوم را بدون معلم و کلاس آموختم/ نیمی از درآمدم صرف علم می‌شود/ تلسکوپ داشتن گام اول ستاره شناسی نیست

نجوم را بدون معلم و کلاس آموختم/ نیمی از درآمدم صرف علم می‌شود/ تلسکوپ داشتن گام اول ستاره شناسی نیست
احمد دالکی در نجوم آماتوری کشور در گفتگویی از چگونگی ورودش به عرصه نجوم و تلاش‌های مستمرش برای پیگیری این علاقه گفت.

به گزارش گروه فناوری ایمان نیوز، ، دنیای پر رمز و راز نجوم و اسرار آن همواره برای افراد جالب توجه بوده است هرچند بسیاری به این موضوع نگاه جدی ای نداشته اند و کمتر سراغ این علم رفته اند، اما رویداد های نجومی برای کمتر کسی جالب توجه بوده است.

احمد دالکی پدر نجوم آماتوری از جمله افرادی است که علاقه اش در حوزه نجوم را جدی تلقی کرد و برای آشنایی با رمز و رموز آسمان و وقایع مربوط به آن نگاه علمی به آن داشت تا آنجا که حالا به عنوان پدر این علم در کشور مطرح می شود، به مناسبت روز پدر با وی گفت وگویی ترتیب دادیم تا از حال و هوای زندگی اش و ورود به این عرصه ای که هنوز هم در کشور چندان شناخته شده نیست، بیشتر بدانیم. در ادامه مشروح این گفتگو آمده است:

باشگاه خبرنگاران جوان: از خودتان بیشتر بگویید؟ چطور شد در علم نجوم به این مرحله رسیده ایم؟

دالکی: من متولد ۱۳۱۵ در شیراز و در یک خانواده ۱۰ نفره هستم، ۲ برادر و ۵ خواهر داشتم که هر کدام شغلی خارج از حرفه نجوم دارند.

در سال ۱۳۳۷ در دانشگاه شیراز رشته مهندسی کشاورزی را به پایان رساندم و علاوه بر آن مدرک مهندسی نقشه برداری هوایی (فتوگرامتری) و مهندسی تفسیر عکس های هوایی از هلند هم دارم همچنین دوره تخصصی کاربرد ماهواره در سنجش از راه دور را در سال ۱۳۵۵ در آمریکا گذراندم البته حرفه اصلی ام در جنگل بانی بود.

باشگاه خبرنگاران جوان: رشته تحصیلی که در آن مشغول بودید با حرفه ای که اکنون به عنوان پدر آن علم مطرح می شوید، هماهنگ نیست در این مورد کمی توضیح دهید؟

دالکی: اغلب من را به عنوان ستاره شناس می شناسند و این در حالی است که من ستاره شناسی را خود یاد گرفتم و اکنون به عنوان ستاره شناس آماتور فعالیت می کنم.

ستاره شناسی به طور کلی بر دو نوع است، یک نوع آماتور و نوع دیگر حرفه ای؛ که برای ستاره شناسی آماتور معمولاً افراد خودشان و با توجه به علاقه ای که به این حوزه دارند وارد عمل می شوند، اما در ستاره شناسی حرفه ای افراد علاقه مند به صورت آکادمیک کار را پیش می برند و این حرفه را به عنوان حرفه ای برای امرار معاش استفاده می کنند.

من هم بر اساس این تعریف به عنوان یک ستاره شناس آماتور با توجه به مطالعات شخصی وارد این حوزه شدم.

نجوم را بدون معلم و کلاس آموختم/ نیمی از درآمدم صرف علم می شود/ تلسکوپ داشتن گام اول ستاره شناسی نیست

باشگاه خبرنگاران جوان: آقای دکتر چطور شد که شما به عرصه ستاره شناسی علاقه مند شدید؟

دالکی:بیش از نیم قرن پیش مردم اغلب شب ها بالای پشت بام یا در حیاط می خوابیدند چرا که خیلی استفاده از کولر در تابستان ها رایج نبود من هم به دنبال این عادت شب ها و هنگام خوابیدن در هوای آزاد به آسمان نگاه می کردم و دیدن اجرام آسمانی و پدیده هایی مانند خطوط روشنی که در آسمان برای لحظاتی پدیدار می شد و پس از آن از بین می رفت جالب توجه بود، همین موضوع باعث شد تا من از دوران کودکی و به تدریج به آسمان وقایع مربوط به آن علاقه مند شوم.

بعد از دوره کودکی ام با توجه به حرفه جنگل بانی که دنبال می کردم زندگی ام با طبیعت گره خورده بود و شب های مأموریت در جنگل و صحرا برایم دیدن این اجرام آسمانی جالب بود و این علاقه ام را همچنان پیگیری می کردم حتی با دوربین های تئودولیتی که برای مأموریت ها استفاده می کردیم، به مشاهده اجرام آسمانی می پرداختم و حتی این علاقه ام باعث شده بود که همکاران جوانان هم به این موضوع مشتاق باشند.

معمولاً ستاره شناسی و دیدن اجرام با نور نسبت معکوس دارد، در شهر هایی که نور زیاد است رصد چندان مناسب نیست بنابراین در شب های کویر ستاره شناسی به خوبی انجام می گرفت.

چهار دهه پیش اولین تلسکوپم را خریدم

باشگاه خبرنگاران جوان: اولین تلسکوپ را چه کسی برای شما تهیه کرد؟

دالکی: اولین تلسکوپ را پیش از انقلاب و حدود ۴۰، ۵۰ سال در نمایشگاهی که در ایران از سوی یکی از شرکت های معروف برگزار شده بود تهیه کردم و همواره هم این تلسکوپ را در پشت بام خانه هایی که سکونت داشته ام؛ استفاده می کنم.

هر زمانی که موقعیت نجومی خاصی مانند خورشید گرفتگی یا ماه گرفتگی وجود دارد به اتفاق دوستان از طریق همان تلسکوپ به رصد رویداد نجومی می پردازیم.

باشگاه خبرنگاران جوان: آقای دکتر شما گفتید که نجوم را کاملا خودآموز دنبال کردیم آیا سفر های شما به خارج از کشور برای تحصیل تأثیری بر ارتقای سطح علمی شما در حوزه نجوم آماتوری داشته است؟ و چرا با توجه به علاقه ای داشتید رشته تحصیلی دیگری را انتخاب کردید؟

دالکی: در آن دوران که علاقه مند به حوزه نجوم بودم تحصیلات آکادمیک و شرایط لازم برای این علم وجود نداشت و حتی الان هم در مقطع کارشناسی این امکان وجود ندارد و علاقه مندان باید در دوره کارشناسی ارشد و با پایه مهندسی این رشته را دنبال کنند، علاوه بر آن تعداد دانشگاه های فعلی محدود است، من هم در طول دوران با توجه به نشریات و کتاب های علمی در این زمینه به دنبال یادگیری در حوزه نجوم بودم.

باشگاه خبرنگاران جوان: بسیاری از جوانان علاقه مند به حوزه نجوم از کمبود امکانات گلایه دارند با توجه به اینکه تلسکوپ چندان هم ارزان قیمت نیست باعث شده تا آن ها از علاقه شان دور باشند، چه راهکاری برای چنین افرادی پیشنهاد می کنید؟

دالکی: اولین کار برای ورود به حرفه نجوم داشتن تلسکوپ نیست هر چند داشتن تلسکوپ خوب است، اما ضرورت ندارد، به جوانان علاقه مند این حوزه توصیه می کنم برای ورود به حرفه نجوم آماتوری که بیشتر بر کتاب و مجلات مربوط به این حوزه مراجعه کنند و وقتی عشق و علاقه به موضوعی وجود داشته باشد به تدریج امکانات مربوط به آن عرصه هم برای دستیابی به علم بیشتر فراهم می شود، هر تسلکوپی را پشت مغازه ای می بینند بدون علم و آمادگی خریداری می کنند تسلکوپ هایی که حتی از لحاظ اپتیکی یا مکانیکی ممکن است کیفیت لازم را نداشته باشند و افراد پس از چند بار رصد اجرام از طریق این تلسکوپ ها به دلیل کیفیت نداشتن کار از این علم زده می شوند، اما اگر به درستی پایه گذاری کنیم در هر حوزه کارمان تداوم می یابد.

در شهر های بزرگ همچون تهران دسترسی به کتاب ها و مجلات علمی و محافل مربوط به این حوزه همچون رصدخانه ها و آسمان نما وجود دارد در شهرستان ها هم چنین امکاناتی موجود است و علاقه مندان می توانند از این طریق به دنبال علاقه مندی خود باشد.

نجوم را بدون معلم و کلاس آموختم/ نیمی از درآمدم صرف علم می شود/ تلسکوپ داشتن گام اول ستاره شناسی نیست

۵ هزار ستاره شناس حرفه ای در دنیا داریم

باشگاه خبرنگاران جوان: باتوجه به علاقه ای که شما به نجوم داشتید، چرا آن را به طور حرفه ای دنبال نکردید؟

دالکی: نیاز به ستاره شناسی حرفه ای محدود است و اغلب علاقه مندان این حوزه به ستاره شناسی آماتوری می پردازند، اگر کسی بخواهد به طور حرفه ای این موضوع را دنبال کند باید امرار معاش را هم از همان طریق داشته باشد، هر چند اکنون در دنیا حدود ۵ هزار ستاره شناس حرفه ای داریم که کار نجوم را به طور حرفه ای دنبال می کنند، اما من در ترجیه دادم در کنار حرفه ام کار نجوم را به عنوان علاقه مندی دنبال کنم.

باشگاه خبرنگاران جوان: هنوز هم شبیه دوران جوانی و با همان اشتیاق الیه به کار نجوم علاقه دارید و آن را دنبال می کنید؟

دالکی: شرایط اقلیمی آسمان و زیبایی آن به ویژه در کویر به گونه ای است که انسان را مجذوب به خود می کنند حتی شعرا، عرفا هم به این مسیر وارد شدند، هر چه در حوزه نجوم بیشتر وارد می شویم با نگاه به عظمت کیهان و کهکشان ها مشکلاتی که در زندگی با آن مواجه می شویم برای ما راحت تر قابل هضم است و کمتر با مشکلات زندگی دچار چالش های جدی می شویم.

حرفه من در جوانی جنگل بانی بود بنابراین بیشتر اوقات سفر می رفتم و در طول مأموریت ها آسمان برایم جذابیت داشت و همانطور که پیش از این هم گفتم حتی از دوربین های کاری برای رصد آسمان استفاده می کردم.

هزینه تحصیل در خارج از کشور از طریق بورسیه دولت ایران یا سازمان ملل بوده است، اما با درآمد خودم که خیلی هم نبود سفر های علمی زیادی داشته ام و بیش از ۸۰ رصدخانه معروف دنیا را دیده ام، حتی کره آسمان را از روی خط استوا که از کنیا می گذرد و قطب شمال را مشاهده کرده ام، این سفر ها باعث بهبود علم من در حوزه نجوم شده است؛ در واقع نیمی از درآمد خود را برای علاقه مندی ام به نجوم آماتوری صرف می کنم.

باشگاه خبرنگاران جوان: آقای دکتر شما به عنوان پدر نجوم آماتوری شناخته می شوید؛ در این حوزه چه تألیفاتی داشته اید؟

دالکی: با توجه به تجربیاتی که از طریق مشاهدات و کتاب ها در حوزه نجوم داشتم تا کنون بیش از ۲۰ کتاب به چاپ رساندم چراکه معتقدم باید علومی که دریافت کردم در اختیار علاقه مندان این حوزه قرار دهم و آن ها از این اطلاعات استفاده کنند علاوه بر آن ۵ کتاب در دست چاپ دارم که سه جلد از این کتاب ها مجوز گرفته و دو کتاب دیگر در دست تهیه است و امیدوارم در سال ۹۸ در بازار عرضه شود، افراد با مشاهده و مطالعه علوم مربوط به نجوم نگاهشان به زندگی تغییر خواهد کرد و بیش از پیش به این عرصه علاقه مند می شوند.

کتاب ها بهترین معلمان نجوم من بودند

باشگاه خبرنگاران جوان: باتوجه به صحبت هایی که داشتید یعنی هیچگونه معلم یا دوره آموزشی برای نجوم ندیده اید؟

دالکی: در ایران که هیچ معلمی نداشتم و می توانم بگویم کتاب ها و مجلاتی که در کتابخانه ام دارم بهترین معلمان من در این حوزه بودند، بیشترین مطالعاتم با نشریات معروف علمی ادامه دادم.

باشگاه خبرنگاران جوان: آقای دکتر گفتید که سفر به خارج از کشور برای تحصیل از سوی دولت بوده است، چطور این فرصت برای شما فراهم شد؟

دالکی: اولین بورسیه را از طرف سازمان برنامه و بودجه دریافت کردم و اواخر دهه ۳۰ بود که من به اتفاق همکاران و چند مشاور خارجی برای اولین بار سطح جنگل های شمال ایران را محاسبه کردیم تا از امکانات این فضا اطلاع پیدا کنیم تا پیش از این هیچگونه اطلاعاتی درباره جنگل های ایران وجود نداشته و این موضوع با عکس های هوایی میسر بود بنابراین سازمان برنامه و بودجه به ما بورسیه داد تا در هلند این علم را یاد بگیریم چرا که در آن زمان در دانشگاه های کشور علم مربوط به این حوزه وجود نداشت و آموزش داده نمی شد و هلند در این مورد پیشگام بود بنابراین فرصتی ۱/۵ ساله این علم را یاد گرفتیم.

در هلند با اساتید صحبت کردیم و آن ها به من پیشنهاد دادند تا در مورد تفسیر عکس های هوایی هم این دوره را بگذرانند که بر این ساس این دوره هم طی شد پس از آن هم برای دوره دیگری به آمریکا سفر کردیم.

قدغن انتشار و توزیع مجلات علمی برای ایرانی ها

باشگاه خبرنگاران جوان: شما گفتید که صرفا با مطالعات علمی را توانستید ستاره شناسی آماتور را بیاموزید، دسترسی به منابع علمی برای شما دشوار نبود؟

دالکی: همواره مجلات معتبر علمی در حوزه نجوم مانند ASRONOMY و SKY ON TELESCOPE را دنبال می کند، اما اخیرا به دلیل بی تدبیری برخی روسای خارج از کشور مجلات علمی برای پست به ایران قدغن شده اند و اجازه نمی دهند مسقیما این فرآیند از آمریکا به ایران انجام شود بنابراین فرزندانم مجبور می شوند برای رساندن این مجلات به من، آن را به مسافر عازم ایران بدهند یا از طریق پست به کشوری دیگر بفرستند و از آنجا مجددا به ایران ارسال شود.

با وجود تمام این سختی هایی که در دستیابی به مجلات دارم، اما اکنون که ماه مارس است، مجلات مارس ۲۰۱۹ را در اختیار دارم و وقایع نجومی ۲۰۱۹ را دنبال می کنم و مقالات مربوط به آن را می نویسم.

باشگاه خبرنگاران جوان: آقای دکتر گفتید که در کنار کاری که داشتید به نجوم آماتوری می پردازید، آیا اداره کردن این دو کار در کنار هم مشکل نبود؟

دالکی: عشق و علاقه به ستاره شناسی باعث می شد که من همچنان به این علم علاقه مند باشم، هر کسی اوقات فراغتی دارد و بنا بر علاقه مندی خود به کاری می پردازد. همواره به جوانان توصیه می کنم که در اوقات فراغتشان رشته ای را انتخاب کنند و به دنبال آن باشند، بسیاری از افرادی که به راه کج رفتند، کمتر به غنی کردن اوقات فراغتشان پرداخته اند بنابراین راه انحرافی را دنبال کرده اند، اما اگر الان هر کسی سرگرمی برای خود ترتیب دهد دچار چنین مشکلاتی نمی شود.

نجوم را بدون معلم و کلاس آموختم/ نیمی از درآمدم صرف علم می شود/ تلسکوپ داشتن گام اول ستاره شناسی نیست

تهیه و راه اندازی مراکز نجوم آماتوری در ایران

باشگاه خبرنگاران جوان: تاکنون برای بهبود روند علم نجوم آماتوری در کشور چه اقداماتی انجام دادید؟

دالکی: مدتی مجله ای به نام آسمان شب داشتیم که من سردبیر آن بودم، علاوه بر به تأسیس مرکز علوم ستاره شناسی اقدام کردم همچنین در تهیه آسمان نمای تهران، رصدخانه زعفرانیه به همچنین راه اندازی رصدخانه در کشور های دیگر اقدام کردم.

باشگاه خبرنگاران جوان: شما در سخنرانی مربوط به افتتاحیه آزمایشگاه فضایی دانش آموزی نسبت به وضع نامطلوب نجوم گلایه داشتید، چه راهکاری برای بهبود شرایط پیشنهاد می کنید؟

دالکی: در سال های دور رصدخانه مراغه به همت خواجه طوسی راه اندازی شد و اکنون بعد از چندین دهه از بین رفته است، درواقع پیشرفت تاریخی نداشتیم، امروزه ستاره شناسی به چندین عامل از جمله تلسکوپ وابسته است که این تلسکوپ ها نیازمند آینه چند متری هستند و تهیه این آینه ها کار دشواری است در حدی که ژاپن نتوانسته تلسکوپ ملی خودش را بسازد یعنی ساخت این تلسکوپ کار ساده ای نیست ما هم اگر به این موضوعات دقت نکنیم از علم نجوم در دنیا باز می مانیم.

البته در ایران از دو دهه قبل کار هایی آغاز شده است و مکان یابی برای ایجاد رصدخانه داشتیم که این مکان بین قم و کاشان قرار دارد و برای آنکه این رصدخانه راه اندازی شود باید آئینه آن خریداری شود که هنوز مستقر نشده است.

باشگاه خبرنگاران جوان: تاکنون پیشنهادی برای توسعه ستاره شناسی در کشور به مسئولان ارائه داده اید؟

دالکی: ستاره شناسی حرفه ای و ورود این رشته جزو وظایف وزارت علوم است و من تخصصم در زمینه ستاره شناسی آماتوری است که در این حوزه اطلاعاتی داشتم و اقداماتی همچون چندین رصدخانه را بنا کردم که خوشبختانه مورد استقبال جوانان قرار گرفته است حتی گاهی در خیابان جوانانی را می بینیم که اظهار آشنایی می کند و از کتاب ها یا آموزش هایی که داشتم استفاده کرده اند چرا که من در دانشگاهم یک در دو واحدی به نام زمین در فضا را تدریس می کردم و در این مورد کتابی هم منتشر کردم که برای این درس استفاده می شود.

باشگاه خبرنگاران جوان: آیا الان هم مشغول به تدریس هستید؟

دالکی: اکنون دیگر تدریس نمی کنم و بیشتر به دنبال تکمیل کار های نیمه کاره همچون کتاب های نیمه کاره ام هستم که آن ها را تدوین کرده ام.

باشگاه خبرنگاران جوان: آقای دکتر با توجه به علاقه که نسبت به علم نجوم داشتید آیا فرزندانتان برای ورود به این حوزه تشویق کرده اید؟

دالکی: ۳ فرزند شامل ۲ پسر و ۱ دختر دارم که ۲ پسرم خارج از کشور هستند، یکی از آن ها در فعالیت های هنری و دیگری در حوزه کامپیوتر در شرکت های بزرگ خارجی فعالیت می کند. دخترم هم استاد روانشناسی در دانشگاه است، هیچ کدام از آن ها به نجوم علاقه نداشتند، اما به فرزندانم توصیه کردم تا نوه هایم را نسبت به موضوع فضا و نجوم مطلع کنند چرا که در سال های آینده علاوه بر زمین، سفر به کرات دیگر و به احتمال زیاد اولین اقدام سفر به مریخ خواهد بود که امیدوارم نوه هایم در این زمینه علاقه مند باشند.

کلام پایانی: امیدوارم سال جدید برای همه مردم سالی پر برکت و پر از شادمانی باشد.

انتهای پیام/

تماشاخانه تصویر

{gallery}931217{/gallery}

افزودن نظر