خطر تکرار آشوب‌های آبان در ماه‌های آینده / بنزین حاشیه‌نشینی بر آتش اعتراضات

وضعیت استقرار جمعیت با این وسعت سرزمینی در سال ۹۷ نشان می‌دهد، ۳۵ نقطه روستایی استان تهران در مرز بحران انفجار جمعیت و حاشیه نشینی است.

گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو - امید فعال؛ حسن رحیم پور ازغدی در کتاب "محمد پیامبری برای همیشه" می گوید که نگذارید در پشت در های بسته حکومت، قوی ها، ضعیفان را پاره پاره کنند؛ به این معناست که نگذارید دولت ها، تکه نان سفره ی فقرا را بگیرند و در شکم مترفان سیری ناپذیر بریزند.
همه می دانند امنیت بسیار مهم و خط قرمز تمام آحاد جامعه است، آن آشوبگری که به اموال عمومی آسیب زده را باید در دستگاه قضا مجازات کرد، اما تکلیف آن کارگری که برای ابراز نارضایتی اش به خیابان آمده چیست؟
همواره در صحنه های اعتراضات، از تجمعات کارگری تا تحصن برای بازپس گیری حقوق مالباخته از موسسات مالی، معاندین نظام سعی بر حاشیه کشاندن مطالبات به حق مردمی را دارند و شبکه های غربی عربی عبری نیز از صدای امریکا تا ایران اینترنشنال، منتظر کوچکترین جرقه برای ایجاد موج نارضایتی هستند. مسئله مهم این است که بین افراد معترض باید تفاوت قائل شد. طبقه مستضعف که صورت خود را هر روز با سیلی سرخ می کند اگر از آینده کشور ناامید شود و بگوید بالای سیاهی رنگی نیست باید فاتحه ای برای، ولی نعمتان انقلاب بخوانیم.
بنزین حاشیه نشینی بر آتش اعتراضات / تبدیل فقر روستایی به فقر شهری با حاشیه نشین کردن مردم

معمار انقلاب پیرامون اهمیت توجه به مستضعفین می فرمایند: خدا نیاورد آن روزی را که سیاست ما و سیاست مسئولین کشور ما پشت کردن به دفاع از محرومین و رو آوردن به حمایت از سرمایه دار ها گردد و اغنیا و ثروتمندان از اعتبار و عنایت بیشتری برخوردار شوند. معاذ اللَّه که این با سیره و روش انبیا و امیر المؤمنین و ائمه معصومین- علیهم السلام- سازگار نیست. (صحیفه امام، ج‏۲۰، ص: ۳۴۱)
آغاز داستان
ساعت ۲۴ پنجشنبه‏ ۲۳ آبان، شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی جرقه آتش آشوب های اخیر را می افروزد، جریان های فرصت جو از افزایش ناگهانی قیمت بنزین سواستفاده می کنند و دست به اعتصاب و تظاهرات در شهر های مختلف می زنند، همان ساعات اولیه در شبکه های اجتماعی آشوبگران فراخوانی برای اعتراض علیه تصمیم دولت منتشر می کنند و قصد اخلال در شبکه حمل و نقل را دارند.

در بعضی از بزرگراه های تهران راه بندان ایجاد می شود و گروهی از مردم با تحت تاثیر قرار گرفتن هیجانات، ماشین های خود را خاموش می کنند و شهرستان ‏های مختلف پایتخت، شهریار، قدس رباط کریم، بهارستان، پردیس، دماوند و قرچک اعتراضاتی رخ می دهد؛ اما این پایان کار نبود، حجم ناآرامی ها افزایش می یابد قزوین، اصفهان، مشهد، ساری، یزد، شیراز و خوزستان نیز شلوغ می شود.

از همان شروع تجمعات شعار های مردم را به انحراف کشیدند و رویکرد براندازانه گرفتند. سلطنت طلبان و منافقین با حمله به بانک ها، به آتش کشیدن مجتمع های تجاری، مسدود کردن خیابان ها و تیراندازی به مردم سعی بر ناآارام کردن شهر ها دارند. حضرات آیات صافی گلپایگانی، علوی گرگانی و مکارم شیرازی ضمن انتقاد از شیوه اجرای اصلاح قیمت بنزین، تأکید کردند: مجلس با قاطعیت جلوی ایجاد التهاب معیشتی در جامعه را بگیرد. نیروی انتظامی وارد خیابان ها می شود و با اغتشاشگران برخورد می کند ...
ارتباط حاشیه نشینی با ناآرامی ها
کانون بحران های اخیر عمدتا در مناطق کم بضاعت جامعه شکل می گیرد. سطح پایین رفاهی ومشکلات متعدد معیشتی توانسته طبقه مستضعف را تحت فشار بی سابقه ای قرار دهد؛ مردمانی که در روز های پر تلاطم انقلاب همواره در صف نخست بوده اند.

سیاست های غلط اقتصادی هر روز بر جمعیت افراد حاشیه نشین می افزاید و مسئولان با عملکرد نابجا بر این گسل طبقاتی دامن می زنند؛ مستضعفین حلقه مفقوده تصمیمات مسئولان هستند. بی مهری نسبت به این طبقه کثیر جامعه می تواند ضرر های جبران ناپذیری را به حکومت وارد کند.

یادمان نرود این انقلاب به دست پابرهنگان بنا شده است و ستون های انقلاب آن ها هستند؛ در دفاع از حریم ائمه اطهار، سلاح به دست می گیرند و در راهپیمایی های حمایتی، مشت ها را گره می کنند و پای صندوق های رای حاضر می شوند.

حاشیه نشینی بمب در حال انفجار
چرا حاشیه نشینی رخ می دهد؟ چه اتفاقی می افتد که فرد یا خانواده ای حاشیه نشین می شود؟ اگر روستا ها و شهر های کوچک پاسخگوی نیاز های اقتصادی ساکنانش باشد چه دلیلی برای مهاجرت به کلان شهر ها و در نهایت حاشیه نشین شدن است؟
شهر های اقماری اطراف کلانشهر ها که به نام حاشیه نشینی شناخت می شود عمدتا مناطقی هستند با تراکم بالای جمعیت، انواع و اقسام بزهکاری اجتماعی، فقر، بیکاری گسترده و سطح پایین زندگی. در حقیقت مهم ترین عامل در به وجود آمدن و رشد پدیده حاشیه نشینی توزیع ناعادلانه ثروت و نتیجه آن فقر در جامعه است. (از جمله ى چیزهایى که مردم را به بهشت نزدیک میکند، بهبود معیشت مردم است؛ کادَ الفَقرُ اَن یَکُونَ کُفرا. جامعه اى که در آن فقر باشد، بیکارى باشد، مشکلات معیشتىِ غیر قابل حل وجود داشته باشد، اختلاف طبقاتى باشد، تبعیض باشد، شکاف طبقاتى باشد، حالت آرامش ایمانى پیدا نمی کند. فقر، انسان ها را به فساد می کشاند، به کفر می کشاند؛ فقر را باید ریشه کن کرد. کار اقتصادى، فعّالیّت اقتصادى باید به طور جدّى در برنامه هاى مسئولین قرار بگیرد، که خب امروز بحمداللَّه مسئولین دنبال این چیز ها هستند. فکر ها را باید منتظم کرد، راه را باید درست تشخیص داد، درست باید حرکت کرد.) "بیانات رهبر انقلاب در دیدار مردم استان ایلام در سالروز ولادت امیرالمؤمنین علیه السلام"
تهران و بحران حاشیه نشینی
به نقل از پایگاه اطلاع رسانی سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان تهران، نعمت الله ترکی "رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان تهران" با اشاره به مهاجرت ۶ میلیون نفری به شهر های پیرامونی تهران، اظهار کرد: استان تهران ۱۶ شهرستان دارد که تراکم جمعیتی برخی از آن ها مانند بهارستان در هر کیلومتر مربع، ۱۰ هزار نفر است. این در حالی است که میانگین استقرار جمعیت در هر کیلومتر مربع در کشور ۴۵ نفر است. این عدد در شهر تهران بیش از ۶ هزار نفر محاسبه شده است.
بنزین حاشیه نشینی بر آتش اعتراضات / تبدیل فقر روستایی به فقر شهری با حاشیه نشین کردن مردم

وی یکی از چالشی ترین بحث های استان تهران را ساخت و ساز های غیر مجاز دانست و تاکید کرد: وضعیت استقرار جمعیت با این وسعت سرزمینی در سال ۹۷ نشان می دهد، ۳۵ نقطه روستایی استان تهران در مرز بحران انفجار جمعیت و حاشیه نشینی است.
خالق حاشیه نشینی کیست؟ یا چیست؟
برای یافتن جواب پیرامون علل ایجاد حاشیه نشینی به سراغ مجتبی الموتی "کارشناس اقتصادی" می روم و سوالات زیادی پیرامون مبحث حاشیه نشینی وجود دارد را مطرح می کنم.
وی معتقد است یک جوان در یک شهر کوچک یا در روستایی تصمیم می گیرد که پا به کلان شهر گذاشته و ادامه زندگی خود را در آنجا سپری کند، یا یک خانواده روستانشین عزم خود را جزم می کند برای سکونت در کلان شهر، از خود رفتاری نشان می دهد که دلیل اقتصادی دارد؛ اقتصاد رفتاری می گوید که درآمد ها و ثروت ها در نحوه رفتار فرد مؤثر است. آن جوانی که در روستای خود شغلی ندارد و امکان ایجاد شغل هم در محل زندگی خود نمی بیند و برای امرار معاش خود، بی خبر از سختی ها و مشکلات زندگی در کلان شهر ها و پایتخت، پا به شهر های بزرگ گذاشته تا شاید بتواند آینده ای برای خود کسب و کاری پیدا کنند.

مجتبی الموتی، پژوهشگر اقتصادی در این باره به خبرگزاری دانشجو گفت: صدای دهل از دور خوش است و به محض ورود به کلان شهر از سختی ها و مشکلات به ویژه گرانی مسکن مطلع شده و خواسته یا ناخواسته حاشیه شهر را برای محل زندگی انتخاب می کند. به طور عام حاشیه نشین کسی است که در محدوده اقتصادی کلان شهر زندگی می کند، اما از منافع و مزایای اقتصادی آن بی بهره است. از طرف دیگر با توجه به عدم مهارت خاص و تخصص کافی، فرد مهاجر به شغل های غیر مفید و حتی در برخی موارد شغل های کاذب روی می آورد.
وی افزود: حال مسئول خلق حاشیه نشینی کیست؟ یا چیست؟ واضح است که یک شخص، یک مسئول یا یک نهاد به تنهایی مولد حاشیه نشینی نیست، اما قطعاً متولیان اقتصادی که در رأس آن ها دولت قرار است؛ بیشترین نقش را در ایجاد حاشیه نشینی دارد.

الموتی ادامه داد: اگر معاش یک خانواده در روستا یا شهر کوچکی فراهم باشد و امکانات لازم و کافی در محل زندگی آنان وجود داشته باشد دیگر شاهد مهاجرت از روستا ها به شهر ها و در نتیجه افزایش حاشیه نشینی نخواهیم بود.
وضع معیشت با روان عمومی آمیخته است
وی گفت: اگر محیط کسب و کار در روستا ها برای مردم آن دیار به ویژه جوانان فراهم باشد و به جای سنگ اندازی های بی مورد در ایجاد کسب و کار و تولید، حمایت ها و تسهیلات جهت رونق و بهبود فضای کسب و کار صورت گیرد، دیگر شاهد سیل مهاجرت از روستا ها به حاشیه شهر ها نخواهیم بود و یا حداقل با کاهش قابل توجهی مواجه خواهیم شد. اگر تحمل فشار های اقتصادی و معیشتی به گونه ای بود که در افکار، روح و روان افراد اثر نمی گذاشت شاید اصلاً مسئله روانشناسی هیچگاه با موضوع اقتصاد آمیخته نمی شد و علم اقتصاد رفتاری به وجود نمی آمد. اما نمی توان رابطه فقر و بی پولی را با رفتار و روان فرد نادیده گرفت.
این پژوهشگر اقتصادی مطرح کرد: یک جوان چه مدت از عمر خود را در انتظار باید سپری کند که بعضی از آقایان مسئول تصمیمی برای بهبود وضعیت اش اتخاذ کنند. لااقل اگر تصمیمی نمی گیرند کاری هم انجام ندهند که سبب برهم ریختن برنامه ریزی جوانان کشور و سرمایه های انسانی آینده شود. تا جوانی میاید تصمیمی بگیرد و هدف گذاری مشخصی برای خود تعریف کند، با یک شوک تصمیم گیری از جانب مسئولین روبرو می شود و هر آنچه را که رشته کرده بود، پنبه می کنند.
اجرای عدالت ضامن امنیت ملی است
الموتی با تأکید بر اینکه باید امنیت اقتصادی در کشور حاکم باشد، اضافه کرد: اگر امنیت اقتصادی وجود داشته باشد چه دلیلی دارد که خانواده ای برای امرار معاش خود حاشیه شهر را انتخاب کند. مطمئناً عدم امنیت اقتصادی، امنیت ملی را هم خدشه دار خواهد کرد. در همین بحث گرانی بنزین که سبب اتفاقات ناگواری هم شد و متأسفانه عده ای هم جان خود را به دلیل ایجاد ناامنی مقطعی در برخی نقاط کشور از دست دادند، حاشیه نشینان بیشترین آسیب را دیدند و خواهند دید.
بنزین حاشیه نشینی بر آتش اعتراضات / تبدیل فقر روستایی به فقر شهری با حاشیه نشین کردن مردم

وی گفت: اکثر اعتراضات و نارضایتی ها از جانب مردم ساکن در حاشیه شهر ها بود، و الا برای آن باستی هیلز نشین پایتخت که سه برابر و چهار برابر کردن نرخ بنزین تفاوتی ندارد و مشکل قابل توجهی را لمس نخواهد کرد. اما اکثر مردم حاشیه شهر با گوشت و پوست و استخوان خود گرانی ها و آشفته بازاری را حس می کنند و تورم و افزایش قیمت ها در جهت ایجاد اختلال در روند عادی زندگی یک حاشیه نشین تأثیر بسزایی دارد. حال که با بی تدبیری برخی مسئولین حاشیه های شهر مملو از سکنه شده است لااقل با تشدید بی تدبیری ها نمک بر زخمشان نپاشیم.
تبعیض در توزیع یارانه پنهان بنزین
مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری در گزارشی با موضوع اصلاح یارانه بنزین آورده است: در شرایط فعلی یارانه تعلق گرفته به بنزین با یک تبعیض پیوند خورده است به گونه ای که هر فرد در کشور بنزین بیشتری مصرف کند از یارانه بیشتری بهره خواهد برد.
با دقت در چگونگی توزیع خودرو در جامعه متوجه می شویم که دهک های پایین عموماً فاقد خودرو هستند و در نتیجه از یارانه بنزین هیچ بهره ای نمی برند در حالی که دهک های بالاتر گاهی بیش از یک خودرو دارند و همچنین در سبد هزینه های آن ها مسافرت نقش پررنگی نسبت به دهک های پایین دارد. طبق محاسبات انجام شده حدود ۲۵ درصد از کل یارانه بنزین به دهک دهم یعنی ثروتمندترین دهک جامعه می رسد. در حالی که سهم دهک اول حدود ۲.۵ درصد است¹.

افزودن نظر